Skip to content. | Skip to navigation

'O le 48 Itula Muamua

'O mea e tutupu mai pe'ā maliu fa'afuase'ia se isi

Maliu fa'afuase'i

'O le maliu fa'afuase'i e ao ona lipotia o le maliu:

  • e le 'o iloa se mafua'aga, pule i le ola, e le'i maliu ona o se gasegase, maliu i ni faiga saua mata'utia
  • pe a le mafai ona tu'uina mai e le foma'i se pepa fa'amaonia i le mafua'aga o le maliu;
  • sa tupu, po'o se tali o le, falema'i, tipiga po'o se gaoioiga fa'afa'inifo
  • sa tupu 'a'o, pe na mafua mai i se, tina 'ua fanau; ma
  • 'a'o iai le tino maliu i le puipuiga fa'aletulafono po'o le tausiga.

'Ole'a logoina e leoleo nei maliu i le Tagata Su'esu'e Maliu

'O le ā le mea 'ole'ā tupu i le isi 48 itūlā e soso'o ai?

'Ole'a 'ave le tino maliu i se mea e saogalemu ai (fale mo tino maliu i le falema'i po'o se fale maliu) se'i mae'a ona faia le fa'ai'uga a le Tagata Su'esu'e Maliu pe mana'omia se su'esu'ega o le tino maliu.

O se sui o le Tagata Su'esu'e Maliu, masalo o se ali'i leoleo, 'ole'a fa'afeso'ota'i atu 'oe mo nisi fa'amatalaga i mea e uiga i le maliu;

E filifili le Tagata Su'esu'e Maliu pe faia se su'esu'ega o le maliu ma/po'o a

Fa'ailoaina

E mana'omia le fa'ailoaina sa'o o le tagata maliu 'ina 'ia fa'amaonia le igoa o le 'ua maliu. E mafai fo'i ona faia e i latou 'olo'o galulue i le 'ofisa o le soifua maloloina pe'afai 'olo'o 'auai i le taimi o le maliu pe latou te iloaina le 'ua maliu. 'O ana meatotino/fa'amaumauga o nifo/DNA e mafai ona fesoasoani i le fa'ailoaina pe'a mana'omia. E tatau ona sainia se fa'amatalaga molimau e le tagata 'olo'o faia le fa'ailoaina.

E taua le fa'avavevave ona faia o le fa'ailoaina 'ina 'ia vave ona logo le maliu i se tasi o lona 'aiga valalata.

Su'esu'ega o le Tino Maliu

'O nisi taimi 'ua ta'ua le (post-mortem) 'o le (autopsy) po'o le su'esu'ega o le tino maliu. 'O se su'esu'ega au'ili'ili fa'afoma'i i totonu ma fafo o le tino maliu e le foma'i 'ua iai tomai fa'apitoa, e taua o le foma'i iloilo o tino maliu ma e tele 'ina 'ia faia i le falema'i. i nisi taimi, e ono mana'omia e le Tagata Su'esu'e Maliu se su'esu'ega mama. E le o falema'i 'uma e iai ni o latou maota e tu'u fa'atali ai maliu e mafai ai ona fai su'esu'ega o le tino maliu, 'ole'a momoli ai le tino maliu i se a'ai tele o lata ane.

'Ia 'ave le fa'amuamua i lagona o le 'aiga, ma ia faia 'uma le su'esu'ega o le tino maliu i le mamalu ma le fa'aaloalo tele.

Te'ena o se Su'esu'ega o le Tino Maliu

I lalo o le tulafono, e poloa'ia ai le Tagata Su'esu'e Maliu e na te logoina le 'aiga po'o le sui o le 'aiga i le fa'ai'uga 'ina 'ia faia le su'esu'ega o le tino maliu. E iai le aia tatau a le 'aiga e taofi ai le su'esu'ega o le tino VAGANA AI:

  • 'o le maliu 'ua mafua mai i se amio 'ua fa'avae mai se solitulafono; PO'O
  • so'o se tulafono a Niu Sila po'o se atunu'u o le lalolagi e mana'omia ai le faia o se su'esu'ega o le tino; PO'O
  • pe'afai 'ua fa'atonuina e le Tagata Su'esu'e Maliu se su'esu'ega o le tino maliu e fai vave 'ona 'o se fa'atuai e ono fa'aitiitia ai le mafai e le foma'i iloilo tino maliu (pathologist) ona sa'ili le mafua'aga o le maliu.

A iai se taofiga e tatau ona fa'aulu i le Tagata Su'esu'e Maliu i le 24 itula ina 'ua maua le fa'asilasilaga e uiga i le fa'ai'uga a le Tagata Su'esu'e Maliu. E tatau ona fautua le 'aiga i le Tagata Su'esu'e Maliu i le mafua'aga o le taofiga i le telefoni 'ua ''avatu a le Tagata Su'esu'e Maliu ina 'ua fautuaina muamua i le fa'ai'uga. 'Afai e iai nisi fesili, fa'amolemole fa'afeso'ota'i Leoleo po'o le Fa'alapotopotoga Lagolago mo Tagata Afaina Mafatia i Fa'alavelave (Victim Support).

Mana'oga Fa'aleaganu'u

'Ole'a faia taumafaiga 'uma e amana'ia ma fa'ataua talitonuga fa'aleagaga ma fa'aleaganu'u i maliu e tutupu i Niu Sila, ma e tatau ona fa'ailoa manino atu ou mana'oga tau i nei itu i le sui o le Tagata Su'esu'e Maliu i se taimi vave lava.

'O le ā le 'umi e fai ai?

E 'ese'ese 'uma lava maliu, ma e ono 'umi fo'i se taimi e faia ai su'esu'ega. E fa'afeso'ota'i atu 'oe e se sui o le Tagata Su'esu'e Maliu, e pei 'o se leoleo, e fa'amatala atu mea 'ole'a tutupu. 'A iai ni au fesili, fa'amolemole 'ia fa'afeso'ota'i le 'Auaunaga mo le Su'esu'ega o Maliu i Niu Sila (Coronial Services of New Zealand) po'o le leoleo na faia le su'esu'ega

'O mea tōtino

E mafai e Leoleo po'o e 'o galulue i le falema'i ona toe fa'afo'i atu mea totino (e pei o ma'ataua, 'ato tupe ma lavalava) i le taimi o le maliu. E fa'apena fo'i, Leoleo po'o le Pule-Fa'atonu o Falelauasiga ona toe fa'afo'i mea nei i le 'aiga i le aso e soso'o ai.

'O nisi o mea 'ole'a taofia mo sa'ili'iliga fa'asaienisi, po'o sa'ili'iliga a leoleo 'olo'o faia pea, ma e fa'afo'i atu i le 'aiga i se taimi o muamua.

Fia maua o se Tusi Fa'amāonia o le maliu

'A mae'a loa ona logo le Matagaluega o Tagata Fananau Mai, Maliliu ma Fa'aipoipoga, ona mafai lea ona talosaga se tusi fa'amaonia o le maliu. 'Afai e fai se sa'ili'iliga, e na'o se tusi fa'amaonia le tumau, 'olo'o tusi ai 'E Fa'alagolago i Sa'ili'iliga a Le Tagata Su'esu'e Maliu' (Subject To Coroner's Findings') i le mafua'aga o le maliu. E leai se tupe e totogia i le Matagaluega o Tagata Fananau Mai, Maliliu ma

Fa'aipoipoga mo le fa'asilasilaga o le maliu mo le resitaraina, 'ae iai le totogi pe'a 'e talosaga mo se tusi fa'amaonia o le maliu.

'Ole'a toe suia e le Matagaluega o Tagata Fananau Mai, Maliliu ma Fa'aipoipoga le mafua'aga o le maliu mai le fa'ai'uga a le Tagata Su'esu'e Maliu, ma 'afai e toe fa'afo'i mai le tusi fa'amaonia le tumau, ona maua lea o se tusi fa'amaonia e aofia ai le mafua'aga 'atoa o le maliu, e leai se totogi.

Aufa'asalalau

'Afai e tupu mai se maliu fa'afuase'i e ono fia iloa e le 'Aufa'asalalau le mea na tupu. E le fa'amalosia 'oe 'e te talanoa i le 'Aufa'asalalau. E iai lou aia e talosagaina ai le tausia fa'alilolilo o mea tau 'oe mo le taimi nei.

Se fesoasoani mauai se fa'amatalaga

'O le Fa'alapotopotoga Lagolago mo Tagata Afaina Mafatia i Fa'alavelave: E 24-itula e maua ai se lagolago mo lagona puapuagatia, fesoasoani fa'apitoa mo 'oe ma fa'amatalaga mo tagata 'uma 'ua a'afia i le fa'alavelave ma loto fa'avauvau i totonu o Niu Sila.

Fa'afeso'ota'i le 'ofisa o leoleo e latalata ane ma fesili mo le Fa'alapotopotoga Lagolago mo Tagata Afaina Mafatia i Fa'alavelave, telefoni 0800 VICTIM (0800 842 846) pe asiasi le 'upega o feso'ota'iga www.victimsupport.org.nz

Nūmera Aogā e Fa'afeso'ota'i ai Tagata

Victim Support: Fa'afeso'ota'i le 'ofisa o leoleo e latalata ane ma fesili mo le Fa'alapotopotoga Lagolago mo Tagata Afaina Mafatia i Fa'alavelave, telefoni 0800 VICTIM (0800 842 846) pe asiasi le 'upega o feso'ota'iga www.victimsupport.org.nz

Matāgāluega o Leoleo Niu Sila: Va'ai laupepa papa'e i le tusi telefoni i vaega o 'ofisa o le malo 'e te maua ai numera o le 'ofisa o leoleo i lou pitonu'u pe asiasi ane fo'i i le 'upega o feso'ota'iga www.police.govt.nz

CORONIAL SERVICES OF NEW ZEALAND

Auckland (09) 916 9419
Christchurch (03) 353 0444
Dunedin (03) 470 1147
Hamilton (07) 834 1756
Hastings (06) 870 3116
Palmerston North (06) 350 0083
Rotorua (07) 343 1021
Wellington (04) 910 4487
Whangarei (09) 430 4307
National Office (04) 910 4487
Office of the Chief Coroner (09) 916 9151

© Crown Copyright 2010

Item code: JUSCS0015

Document Actions